به نام خداوند بخشنده مهربان

هر شخص و یا مکان یا هر چیزی با ویژگی‌های خاص و منحصر به فردی که دارد و یا اثری که بر ما گذاشته، برای‌ما  نسبت به اشخاص، مکان‌ها و چیزهای دیگر متمایز و باعث می‌شود نسبت به آن شخص، مکان، عطر و بو، موسیقی‌ و صداها و... حس خاصی داشته باشیم.

مثلا مکان‌ها. ادراک ذهنی ما از محیط و احساسات کم و بیش آگاهانه‌ی ما از آن، ما را در ارتباطی درونی با آن محیط قرار می‌دهد. طوری كه فهم و احساس افراد با زمينه‌ی معنايی محيط پيوند خورده و يک‌پارچه می‌شود. اين حـس عاملی‌ست كه موجب تبديل يک فضا به مكانی با خصوصيات حسی و رفتاری ويژه برای افراد خاص می‌گردد. حس مكان علاوه بر این که موجب احساس راحتی از يک محيط می‌شود، از مفاهيم فرهنگی مورد نظر مردم، روابـط اجتماعی و فرهنگی جامعه در یک مکان مشخص حمايت كرده و باعث يادآوری تجارب گذشته و دست‌یابی به هويت برای افراد می‌شود. 

در سال ۱۹۸۹ میلادی «ری اولدنبرگ» جامعه شناس امریکایی در کتابی با عنوان «مکانی بسیار خوب» از اصطلاح «مکان‌سوم» استفاده کرد؛ تا مکان‌هایی را تشریح کند که مردم را بدون برنامه‌ریزی، ناگهانی و به طور خلاقانه در جهت ساخت اجتماع دور هم جمع می‌کند. 
مکان سوم، مکانی عمومی‌ست که نه خانه، به عنوان «مکان اول» و نه محل کار، به عنوان «مکان دوم» است. از این رو باغ‌ها، پارک‌ها، قهوه‌خانه‌ها، کافی‌شاپ‌ها، رستوران‌ها، کتاب‌خانه‌ها، مراکز اجتماعی و هر مؤسسه‌ای که باعث سلامت اجتماعی افراد بشود، به عنوان قلب سرزندگی جامعه و مکان سوم شناخته می‌شود. 
من هم یک مکان دیگر به این لیست اضافه می‌کنم: «جریان زاینده‌رود و حاشیه‌ی آن و پل‌هایش‌». که برای مردم اصفهان تمام ویژگی‌های یک مکان سوم را دارد.
 ویژگی مهمی که مکان‌های سوم را برای چنین گردهمایی­‌های داوطلبانه و غیررسمی مساعد می­‌سازد، آن است که افراد می‌توانند به صورت ناشناس، بدون نیاز به ابراز هویت و در عین حال به صورت اجتماعی، در این مکان‌ها ظاهر شوند. علاوه بر این، مکان‌های سوم، نسبتاً جذابند، نه تنها به جهت ماهیت غیررسمی و خودجوش محیط، بلکه به خاطر این‌که طبیعت تعامل‌های اجتماعی نیز خودانگیز است.

وقتی افراد به صورت درونی با انگیزه می شوند، به خاطر علاقه، احساس چالشی که فعالیت خاصی ایجاد می کند، و  «به خاطر لذتی که از آن می برند» رفتار می کنند.

اولدنبرگ بر اهمیت این‌گونه مکان‌ها به عنوان تأمین‌کننده‌های برخی از نیازهای اجتماعی که ممکن است در خانه یا محل کار برآورده نگردند، تأکید می­‌کند. به اعتقاد وی، اگرچه محل کار و خانه، منابع مهمی در حمایت از فرد به شمار می­‌روند، ممکن است برای تظاهرات فردی یا بروز رفتارهایی ورای مرزهای نقش‌های اجتماعی رسمی مانند پدر، مادر، پدربزرگ و ...، مکان‌های مناسبی نباشند. به عنوان مثال، به نظر یک فرد سال‌خورده، با صدای بلند خندیدن در مقابل فرزندان، نوه­‌ها و دیگر نزدیکان ممکن است او را احمق جلوه دهد. اما همین فرد ممکن است این رفتار را بدون دغدغه خاطر در میان هم‌قطارانش در پارک شهید رجایی بروز دهد. این‌گونه تظاهرات فردی در یک مکان‌سوم، رفتارهایی عجیب در میان هم‌قطاران به شمار نمی­‌روند، زیرا مکان‌های سوم اغلب مکان‌هایی اجتماعی هستند که در آن‌ها طبقه‌ی اجتماعی، حرفه، وابستگی‌های مذهبی، وضعیت اقتصادی یا نقش‌های رفتارهای اجتماعی، معیاری برای عضویت در گروه تلقی نمی‌شوند. 

اولدنبرگ این گونه استدلال می­‌کند که مکان‌های موفق هشت ویژگی زیر را دارند:
۱. ملاقات در یک محیط بی­‌طرف روی می­‌دهد، جایی که افراد به میل خود رفت و آمد می‌کنند و هیچ یک نقش میزبان را ایفا نکرده، همگی احساس آسایش و راحتی دارند.
۲. مکان سوم به وجود آورنده‌ی برابری است بدین معنا که در دسترس همگان بوده و به وضع معیارهای رسمی عضویت و اخراج نمی­‌پردازد، بنابراین به توسعه‌ی شبکه اجتماعی می‌انجامد، جایی که افراد به تعامل با انسان‌هایی می­‌پردازند که نزدیکان و عزیزان آن‌ها به شمار نمی­‌آیند.
۳. «گفتگو» فعالیت اصلی در این مکان‌هاست. در واقع، هیچ چیز به اندازه‌ی گفتگو و مکالمه‌ی خوب، مفرح، جالب و سرگرم­‌کننده وجه تمایز مکان سوم از دیگر مکان‌ها نیست.
۴. مکان سوم دسترس­‌پذیر است. به‌ترین مکان‌های سوم آن‌هایی هستند که افراد به تنهایی به آن مکان‌ها می‌روند و با افراد دیگر آشنا می‌شوند.
۵. مکان سوم مشتریان معین دارد و همین امر و نه دیگر ویژگی‌ها نظیر ظرفیت نشستن، انواع نوشیدنی، وجود مکان‌هایی برای پارک اتومبیل و قیمت‌ها، باعث می­‌گردد افراد در آن­‌جا حضور یابند، احساس راحتی ­نمایند، با تازه­‌واردها گفتگو کنند و اعتماد خود را به اطرافیان افزایش ­دهند.
۶. مکان سوم از نظر فیزیکی و ظاهری کاملاً آشکار است؛ یعنی از بیرون قابل تشخیص است و چندان زیبا و لوکس نیست تا از خودنمایی و فخرفروشی افراد حاضر در آن جلوگیری کند.
۷. نوعی حالت سرزندگی دائمی دارد.
۸. خانه­‌ای است دور از خانه، مکانی که افراد در صورت حضور نداشتن در خانه یا محل کار، در آن‌جا به سر می­‌برند. اگرچه محیطی است کاملاً متفاوت با خانه، از نظر آسایش فیزیکی و حمایت هایی که به­‌وجود می­‌آورد، به طور قابل توجهی به خانه شبیه است.

در اصفهان از این دست مکان‌های سوم زیاد داریم که گل‌سرسبد آن‌ها حاشیه زاینده‌رود بود. مکانی بسیار آرامش‌بخش، قلب سرزندگی و نشاط اجتماعی که مصداق بارز هر هشت مورد ذکر شده‌ی بالاست که موجب شده مردم دیار اصفهان از دیرباز مردمی اهل گفتگو و مدارا، صلح‌خو، شوخ‌طبع و بذله‌گو باشند.

صف دریافت آب آشامیدنی در یکی از محلات اصفهان-تابستان 1400

الان چند روزی از اعتراض مردم اصفهان به کم آبی (و قبل‌تر از آن اعتراض کشاورزان اصفهانی به بی آبی) که با واکنش شدید نیروی انتظامی مواجه شد می‌گذرد. به نظرم با مدیریت و کنترل به‌تر شرایط و مدارا و با ایجاد فضای تعامل و گفتگو و استفاده‌ی مناسب از ظرفیت‌های رسانه‌ای می‌شد از وقوع درگیری و صدمه و ایجاد ظلم مضاعف به مردم مظلوم اصفهان جلوگیری کرد وگرنه جواب مردم معترض که تابستان امسال حتی آب آشامیدنی نداشتند، باتوم‌ و گاز اشک‌آور و گلوله‌ی ساچمه‌ای و... نیست.